จริงหรือสมมติ แยกให้ออก สมมุติหรือจริง
สมมติหรือจริง หากสำนึกรู้ จะอยู่เหนือโลก
สร้างกุศล ประกาศธรรม เป็นพุทธโฆษก
เปลี่ยนเปรโลก หาชีวิตจริง ร่วมกลับกำเนิดเดิม
ข้อสี่
- เตือนพุทธบุตร รุดบำเพ็ญ ให้แข็งขัน
คลื่นป่วนปั่น ในทะเลทุกข์ ของโลกกว้าง
ชีวิตสั้น เหมือนแมลง เพียงโมงยาม
มีใครบ้าง หลุดรอดพ้น พญายม
- สู้ตรากตรำ ย่ำเท้าทน จนจรดค่ำ
แบกงานกรำ คร่ำเหมือนควาย วิ่งวนป่า
ไม่นานนัก สักกี่สิบปี เกิด เจ็บ มรณา
ที่ผ่านมา เหมือนน้ำค้าง จางหายไป
- เพื่อชื่อเสียง ลาภฐานะ กระเสือกกระสน
ลูกเมียตน เคยหลงรัก จักเหมือนฝัน
โลกโลกีย์ น่าเวทนา เกินกว่ารำพัน
หลงพัวพัน ตัณหาหก เจ็ดอารมณ์ฉุดจมไป
- ต่อให้ลูก มีธนสาร อันล้นเหลือ
ข้าวเหลือเฟือ นาพันไร่ กินได้แค่อิ่ม
ต่อให้ลูก มีตึกระฟ้า ครองแผ่นดิน
ที่นอนจริง เพียงแปดศอก เท่านั้นเอง
- ต่อให้ลูก มีเงินทอง กองเท่าภูเขา
ไม่ได้เอา ไปสักบาท เมื่อตักษัย
ต่อให้ลูก สรวมแพรพรรณ งามเพียงไร
ร้อนหนาวได้ คุ้มแดดลม พอสมควร
- ต่อให้เจ้า เสพอาหาร พิสดารเหลือ
อร่อยเนื้อ ชีวิตเขา เจ้ารับบาป
ต่อให้เจ้า เล่นสำราญ หวานกำซาบ
เหมือนฝันลับ ชั่วเวลา ไม่ช้านาน
- ต่อให้ลูก มีลูกเมีย สวยเลอเลิศ
ต่างกระเจิด ไม่ร่วมไป ในเมืองผี
ต้องหลั่งน้ำตา ให้ มลทินห้า* ของโลกีย์
ตรองให้ดี อย่าหลงใหล นะลูกยา
- โลกโลกีย์ เหมือนสถาน สำราญเล่น
ใครที่เป็น ปู่ลูกหลาน กันมาก่อน
หากสำนึก ร่วมบำเพ็ญ อย่านิ่งนอน
สร้างบุญพร้อม กลับบ้านเดิม แดนนิพพาน
มลทินห้า คือความไม่ดีงามทั้งห้าของสภาวะโลกโลกีย์ คือ การเกิด การเห็น การวิตกทุกข์ร้อน ชะตากรรม และภัยพิบัติที่เป็นมลทิน
- บำเพ็ญอนุตตรฯ จะเป็นมงคล ทั้งครอบครัว
ตายแต่ตัว ญาติร่วมอยู่ ณ แดนสวรรค์
แยบยลวิเศษ ไม่เคยพบ แต่โบราณ
เป็นวิเศษกาล ใครหลับหลง น่าเวทนา
- คนบ้ายศ ยิ่งยศแล้ว ยังอยากทะยาน.
บ้าเงินล้าน กี่สิบหมื่น ว่าไม่มาก
โลภหลงใหล ไม่คิดถึงวัน พลันต้องตายจาก
กรรมจำพราก ไม่เหลืออะไร ไปพบพญายม
- ตื่นตัวได้ รีบเพียรกลับ บ้านนิพพาน
น่าสงสาร ลงนรก เพราะจิตหลง
ฟ้าดินแยก สองหนทาง ด้วยจิตส่ง
จิตพลาดลง ชั่วขณะ จะเศร้าโศรกชั่วกาลนาน
- ทุกข์ทรมาน ในนรกร้าย ไม่อาจบอกเล่า
มีกระจกเงา ส่องกรรมเจ้า เอาออกเผย
หากทำดี ชาติหน้ามี สุขชมเชย
สุขเสวย หมดบุญแล้ว ยังไม่แคล้วกลับลงมา
- กรรมชั่วมาก ยากที่เจ้า จะเถียงได้
ตนทำไว้ โทษอย่างไร ต้องได้รับ
ภูเขามีด กะทะน้ำมัน เครื่องบั่นสับ
โม่เลื่อยสลับ บดเนื้อเลือด เชือดให้หมากิน
- ทั้งแก่เฒ่า ตกสะพาน แม่น้ำเวทนา*
ทุกข์หนักหนา ในนรกใหญ่ สิบแปดขุม
พูดถึงทุกข์นี้ สาหัสนัก น้ำตารุม
เสื้อเปียกชุ่ม มิอดใจ ยากที่จะไขความ
- ก้าวพลาดพลั้ง ไม่ยกเว้น เป็นเช่นว่า
สิ้นกายา อยากกลับสรวง ต้องตกต่ำ
ฟังแม่เตือน บำเพ็ญอนุตตรฯ สุขเหลือล้ำ
มุ่งใจกรำ ตรงต่อปณิธาน จิตมั่นเกรียงไกร
- ในวัฏสงสาร บรรพบุรุษเก้าชั้น ชะเง้อหา
เมื่อไรหนา เจ้าจะส่งบุญ หนุนช่วยฉุด
เจ้าผิดพลาด ตกลำพัง ยังพอพูด
แต่บรรพบุรุษ ตกอเวจีตาม น้ำตานอง
- หมกอเวจี หกหมื่นปี ทุกข์เพียงไหน
รอโปรดใหม่ฯ* ธรรมกาลหน้า เวลาเหมาะ
ได้ขึ้นเรือธรรม จะมาทันหรือ กาลจำเพาะ
จะเกิดเหมาะ ได้รับธรรมใหม่ ใครกล้ารับรอง
แม่น้ำเวทนา เป็นเขตแดนระหว่างโลกมนุษย์กับนรก ซึ่งวิญญาณ
ผีทุกคนจะต้องข้ามสะพานไปด้วยความลำบากแสนสาหัส
รอโปรดใหม่ฯ คือ รอจนกว่าเบื้องบนจะโปรดประทานวิถีธรรม
ให้ใหม่อีกครั้งหนึ่ง
- เร่งคืนนิพพาน โอกาสนี้ จะดีกว่า
ตามแม่มา คืนวิสุทธา อย่าหลับใหล
ถึงเพียงนี้ จบโอวาท ให้พักไว้
หยุดเขียนไข ทบทวนซ้ำ ย้ำความนัย
พัก